Thứ Năm, 7 tháng 8, 2014

Cây Phượng trắng duy nhất ở VN nở hoa.

BBB- Phượng đỏ, Phượng hồng và cả Phượng tím ngày nay ở ta từ Bắc vào Nam đã rất nhiều. Chả riêng gì ở Thành phố HP  quê tôi ("Tháng 5 rợp trời hoa Phượng đỏ...") và bây giờ ngay cả hoa Phượng tím cũng khá nhiều nơi có (Không riêng gì ở Đà lạt. Ngay ở nhà tôi cũng trồng 1 cây láy giống từ Đà lạt mang ra). Nhưng Phượng trắng nở hoa thì tôi chưa được nhìn thấy dù có vào Đà lạt dăm ba lần. Hôm nay được chiêm ngưỡng (trên báo mạng "Người Hà Nội"); thấy đẹp và lạ nên tải về để các cụ yêu hoa Phượng đọc và xem ảnh, khi nào có dịp đi Đà Lạt thì ghé thăm.

Cây phượng trắng duy nhất ở Việt Nam
NHN Online - Mỗi lần có dịp ngang qua biệt thự số 9 Phù Đổng Thiên Vương, TP. Đà Lạt (Lâm Đồng) tôi đều dừng lại xem Phượng trắng phát triển thế nào. Đây là cây Phượng trắng duy nhất ở Việt Nam nở hoa. Cây này, do nữ tiến sĩ Hà Ngọc Mai mang từ Australia (Úc) về trồng từ năm 1998, sau 10 năm thì nở hoa tuyệt đẹp. Phượng trắng nở giữa đại ngàn thông xanh, có sức hút kỳ lạ, luôn làm ngất ngây người dân và du khách, bởi vẻ đẹp tinh khôi, sang trọng và độc đáo.

Đầu hè vừa rồi, bạn tôi ở Hải Phòng điện thoại vào bảo: “Mua giúp chục quả Phượng trắng gửi cho mình ươm trồng. Ngoài này “Rợp trời hoa Phượng đỏ”, có thêm Phượng trắng sẽ thú vị lắm!”. Chủ nhật nọ, tôi đến thăm gia đình TS Hà Ngọc Mai, nhưng chị đi siêu thị, chỉ gặp TSKH Trần Hà Anh - nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học Công nghệ & Môi trường của Quốc hội. Tôi hỏi, chị nhà còn nhiều quả Phượng trắng không, TS Hà Anh bảo, lát nữa nhà tôi về anh hỏi xem sao. Tôi quen TS Trần Hà Anh từ năm 1991, khi anh làm Viện trưởng Viện nghiên cứu Hạt nhân Đà Lạt trong một dịp giao lưu thể thao. Không ngờ, Nhà khoa học nổi tiếng ngành Hạt nhân này chơi bóng bàn rất điệu nghệ và ấn tượng. Lối “chơi” của anh “đậm phong cách Pháp” lịch lãm và đẹp mắt. Nói chuyện một hồi, tôi xin phép TS Hà Anh ra chụp cây Phượng trắng. Năm nay rét đậm, kéo dài, nên Phượng trắng nở muộn và không “sung” bằng năm ngoái. Đang mải mê chụp ảnh thì TS Ngọc Mai về.
Tôi liền bảo, trời đẹp mời Nữ tiến sĩ chụp với Phượng trắng nghen? Đó là người phụ nữ “tóc bạc” phúc hậu, thông minh, cởi mở và thân thiện. Chúng tôi vừa chụp ảnh, vừa trò chuyện thoải mái như người thân trong gia đình. Tôi hỏi, nghe nói chị đi du học, rồi “bén duyên” với hoa và cao su? Bằng chất giọng Nam bộ trầm ấm, TS Ngọc Mai tâm sự, quê tôi ở Tiền Giang, từ nhỏ tôi đã yêu cây lúa và hoa trái quê mình. Năm 1954 được ba cho du học bên Pháp từ lớp 6 đến cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ ở Paris. Năm 1978, về nước cùng chồng tôi là TS Trần Hà Anh. Chúng tôi muốn mang kiến thức học được để góp phần dựng xây đất nước. Tôi làm việc ở Viện nghiên cứu Hạt nhân Đà Lạt (1978-1983), đã kêu gọi bạn bè ở nước ngoài giúp đỡ xây dựng Phòng nuôi cấy mô, nhân giống nhiều loài hoa Địa lan quý hiếm cho Đà Lạt bằng công nghệ “In-vitro”. Rất vui, vì người dân Đà Lạt đã đặt tên một loài địa lan do tôi mang từ nước ngoài về và nhân giống là “Lan đỏ Ngọc Mai”. Sau này vì hoàn cảnh gia đình, tôi xin chuyển về Viện Nghiên cứu Cao su Miền Nam. Hơn 10 năm ở đó, tôi đã nhân giống một số loài cao su năng suất cao, kháng bệnh tốt, thích hợp khí hậu, thổ nhưỡng Việt Nam. Chắc chị đào tạo nhiều trò giỏi - tôi tò mò? Chị bảo, tôi hướng dẫn thực tập cho khá nhiều sinh viên về “Nuôi cấy mô”. Trong đó, người đầu tiên là TS Nguyễn Tiến Thịnh, người cuối cùng là PGS.TS Dương Tấn Nhựt - hiện là Viện phó Viện Sinh học Tây Nguyên. Chị là tác giả Phượng tím “thế hệ 9X” à - tôi hỏi tiếp? TS Ngọc Mai bày tỏ, tôi “yêu” Đà Lạt và “nặng nợ” với thành phố du lịch nổi tiếng này.
Được biết, năm 1960 Kỹ sư canh nông Lương Văn Sáu người Đà Lạt (tốt nghiệp tại Pháp) nhờ bạn nước ngoài gửi tặng mấy quả Phượng tím. Ông ươm trồng và sống được 3 cây (1 cây gần chợ Đà Lạt, 1 cây trong Công viên Hoa, 1 cây bên nhà hàng Thủy Tạ) nở hoa rất đẹp, luôn làm ngỡ ngàng người dân và du khách thập phương, nhưng không đậu quả và khó nhân giống. Tôi trăn trở hoài. Năm 1995 sau khi nghỉ hưu, tôi sang Úc thăm con gái, thấy nhiều đường phố, công viên Phượng tím nở “tím” trời, đẹp vô cùng. Thế là tôi quyết định, “hái” vài quả Phượng tím, tách lấy hạt bỏ vô “phong bì” gởi về Đà Lạt, vừa gọn nhẹ- rẻ- nhanh- an toàn. Trong 1 tháng gởi 4 lần cho cháu gái Tuyết Lan ươm vào bịch nilon (như ươm hạt hướng dương mà tôi đã từng hướng dẫn). Hơn tháng sau, tôi mang thêm hạt Phượng tím về Đà Lạt đề phòng “sự cố”. Rất mừng là hơn 90% hạt Phượng tím đã mọc cây con, thật dễ thương. Tôi lại ươm tiếp toàn bộ số hạt mới mang về. Lứa đầu tiên, bán gần hết cho Công viên Hoa Đà Lạt, còn một ít tặng bạn bè, người thân. Lứa thứ hai (và cũng là cuối cùng) bán rộng rãi cho mọi đối tượng “yêu” Phượng tím. Không ngờ, 5 năm sau đường Nguyễn Thị Minh Khai (vào chợ Đà Lạt), một số công viên, công sở, khu du lịch... Phượng tím nở “tím” trời Đà Lạt mỗi độ xuân về. Điều đặc biệt, do số lượng nhiều, trồng sát nhau, được “lai chéo” nên Phượng tím Đà Lạt (thế hệ 9X và cả 6X) đều đậu quả. (Trước đây, 3 cây “Phượng tổ” trồng quá xa nhau, không tự thụ phấn được, nên không đậu quả).
Khi quả chín (vỏ khô giòn) mới thu hoạch, tách lấy hạt, ươm- trồng, cây con khỏe mạnh, lớn nhanh, khoảng 5 tuổi thì nở hoa đồng loạt, đẹp đến nao lòng. Còn “sự tích” cây Phượng trắng - thưa chị? Với niềm vui không giấu nổi, chị tâm sự, năm 1998 tôi sang Úc du lịch và thăm nuôi cháu ngoại mới sinh. Ngày gần về, tôi đến thăm vườn ươm một người Úc, tôi hỏi anh ta, có cây gì lạ, quý hiếm không? Anh ta bảo, có cây Phượng trắng này quý lắm, đã ghép “nó” mọc hoang trong rừng với gốc Phượng tím nhà. Tôi nhìn thân và lá “nó” giống hệt Phượng tím, gần sát gốc có mối ghép, do cây chỉ cao 30cm nên không có hoa. Tôi bán tín bán nghi, đành “liều” mua với giá 25 đôla, hy vọng “nó” sẽ nở hoa trắng như anh ta nói. Bay về Sài Gòn lúc nửa đêm, tôi liền bắt xe lên Đà Lạt ngay, để hôm sau trồng luôn Phượng trắng, vì sợ “nó” chết. Trồng, chăm sóc, nâng niu, theo dõi, ghi chép Phượng trắng như “chăm” con nít. Chờ đợi, hy vọng, chờ đợi... mãi đến năm thứ 5 thì “nó” nở 1 chùm bé tẹo... mầu trắng. Chúng tôi mừng rỡ như “trúng số” độc đắc. Lại chăm sóc, chờ đợi, kiểm chứng. Năm thứ 6 trở đi, mỗi năm “nó” nở càng nhiều chùm hoa trắng muốt, tinh khôi như áo trắng học trò. Đặc biệt, từ năm thứ 10 đến nay “nó” nở “sung” lắm, luôn làm ngạc nhiên, thích thú những ai nhìn thấy “nó”. Tôi gom hết từng quả (được ít lắm), đang ươm thử, trồng thêm và tặng bạn bè cho “nó” con đàn cháu đống. Nhưng đến nay, “Phượng trắng con” chưa chịu ra hoa. Tôi đang nhờ TS Nguyễn Thành Mến ở Viện Nghiên cứu Lâm Nghiệp Tây nguyên tìm cách nhân giống bằng kỹ thuật ghép từ cây “Phượng trắng mẹ” này. Phượng trắng, tên khoa học là Jacaranda Alba (thường gọi White Jacaranda) là loài cây thân gỗ, trồng bằng hạt, 10 tuổi cao khoảng 10-11m, tán lá rộng 6-7m, thường nở hoa vào mùa xuân (từ tháng 1 đến tháng 4), hoa hình ống dài 4-5cm, nở từng chùm màu trắng muốt, chi chít hoa thật dễ thương. Khi hoa rụng, trên mặt đất tạo thành một thảm hoa trắng rất bắt mắt.
Lúc chia tay, lòng tôi trào dâng niềm tự hào và khâm phục, bởi tình yêu của gia đình TS Hà Ngọc Mai với quê hương, đất nước thật sâu nặng. Tôi càng xúc động hơn, khi chị tặng 2 cây “Phượng trắng con” với lời nhắn, về trồng 1 cây ở vườn nhà, còn 1 cây tặng bạn ở Hải Phòng nha. Cùng với muôn loài hoa khác, Phượng tím và Phượng trắng đã làm nên thương hiệu “Đà Lạt - Thành phố Festival Hoa Việt Nam”!./
.

Hà Hữu Nết

6 nhận xét:

  1. Mình vẫn thích phượng tím hơn!

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Phượng tím rất đẹp nhưng khá nhiều. Phượng trắng hiện nay còn rất hiếm.

      Xóa
  2. Không thấy ảnh. Anh có thể gửi đường link không ạ?

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. http://nguoihanoi.com.vn/modules.php?name=News&op=viewst&sid=29472

      Xóa
  3. Doan xuyen Viet chung toi da ghe qua Da Lat nhuwng khong dung lau phai di ngay thanhf ra khoong co dip ngam hoa phuong trang cua Da Lat,qua anh thi thay dep, ngay mai 11/5 tui minh moi den Sai gon, bai viet ve chuyen di da co dang nhung chua co anh, vai hom nua se viet tiep va dang anh.

    Trả lờiXóa
  4. Lần sau các cụ lại.... xuyên (Việt), ghé ĐL mà không có Rơ- mooc, chắc sẽ gặp nhiều "Phượng trắng", Bướm vàng .... đấy.
    Chúc 3 cụ Cu Lờ và "Sếp" Liên khỏe vui nhé.

    Trả lờiXóa

trantrunghai@gmail.com